Википеди Иронау

Географион координатæтæ

Географион координатæтæ — рабæрæг кæнынц тæппы бынат Зæххы уæлцъарыл, кæнæ географион цъары.
Географион координатæтæ арæзт цæуынц сферон координатæты принциптæм гæсгæ. Ахæм координатæтæ бæззынц æндæр планетæтæн дæр æмæ уæларвон сферæйы дæр.

Уæрхад

Уæрхад — къуым бынæттон зениты здæхты æмæ экваторы фæзойы астæу, нымад цæуы 0-æй 90 °мæ экваторы дыууæрдыгæй дæр. Цæгаты æрдæгтымбылæджы географион тæппыты уæрхад (цæгаты уæрхад) нымад цæуы куыд æвæрццæг, хуссар æрдæгтымбылæджы та — æппæрццæг. Ноджы ма абсолютон асмæ гæсгæ стырдæр уæрхæдты тыххæй фæзæгъынц бæрзæндтæ, нолмæ хæстæджыты (ома экватормæ) тыххæй та — ныллæджытæ.
Зæххы формæ (геоид) къорийæ кæй хицæн кæны, уымæ гæсгæ географион уæрхад дæр цасдæр хицæн кæны геоцентрон уæрхадæй, т. е. къуымæй ацы тæппы здæхтмæ Зæххы цæнтрæй æмæ экваторы фæзойæ.
Бынаты уæрхад рабæрæг кæнæн ис ахæм астрономион кусæнгæрзты æххуысæй — секстант кæнæ гномон, ис ма спайдагæнæн системæтæй GPS æмæ ГЛОНАСС. Уæрхадимæ æмæ азы афонимæ йæ дæргъ баст у бонæн.

Читать дальше…
Википеди Иронау

Firefox, Chrome, IE

Теперь в осетинской Википедии есть небольшие статьи об этих трех браузерах. Если они вам полюбились — в Ваших силах добавить что-нибудь к ним.

По этому случаю у меня просьба к тому пользователю, который указал Интернет Эксплорер как свой браузер. Дело в том, что Виндоуса сейчас у меня нет, и скриншот главной страницы Википедии в ИЕ я сделать не могу. Если можете, загрузите, пожалуйста, такой скриншот сюда, и он сразу появится в статье об ИЕ ;).



Википеди Иронау

Браузертæ

Посмотрел я на прошлый пост в интернет эксплорере и ужаснулся. Ужаснулся, не увидел ли его кто еще в таком же виде. Так что, чтобы узнать, какому проценту читателей довелось это лицезреть, предлагаю Вам ответить на вопрос:

Poll #1642984 Каким браузером вы пользуетесь?

Каким браузером вы пользуетесь?

Firefox
5(41.7%)
Google Chrome
6(50.0%)
Opera
0(0.0%)
Internet Explorer 7, 8 или 9
1(8.3%)
Internet Explorer 6
0(0.0%)
Safari
0(0.0%)
Другой браузер (напишу в комментарии)
0(0.0%)
Википеди Иронау

Исландийы статьятæ

Вестманнаэйяр (исл. Vestmannaeyjar) у гыццыл архипелаг Исландийы хуссары. Йæ фæзуат у 16 км². Архипелаг у 1 стыр сакъадах (Хеймаэй - айдагъ цæрæгджын сакъадах) æмæ 13 гыццыл сакъадæхтæй. Цæрджыты нымæц: 4075 адæймаджы (2006).





Эйяфьядлайёкюдль (исл. Eyjafjallajökull) — йæ асмæ гæсгæ Исландийы æхсæзæм цъити. Æвæрд у Исландийы хуссары, Рейкьявикæй 200 км скæсæнырдæм. Ацы цъитийы, æмæ ма сыхаг цъити Мюрдальсйёкудльы бын, ис коникон формæйы вулкан, хи ном йын нæй æмæ йæ фæхонынц цъитийы номæй — Эйяфьядлайёкюдль.





Зылдон фæндаг (исл. Þjóðvegur 1; Hringvegur) у Исландийы сæйраг транспортон артери, сакъадахы цæрæгджын районтæ чи иу кæны, ахæм. Йæ дæргъ у 1339 км.

Фæндаджы фылдæр хай (иуæй-иу скæсæйнаг хæйтты йедтæмæ) у асфальтæй æмбæрзт.



Бьорк (Бьорк Гудмундсдоттир, исл. Björk Guðmundsdóttir райгуырд 21 ноябры 1965 азы Рейкьявичы) у исландиаг зарæггæнæг, композитор, актрисæ æмæ музыкалон продюсер. Бьорк у зындгонд йæ экстенсивон вокал, йæ музыкалон стиль æмæ эксцентрон дарæсы фæрцы. Йæ музыкæ у альтернативон рок, электроникæ, трип-хоп, эксперименталон музыкæйы схæццæ.



Википеди Иронау

Мыдыбындз

Мыдыбындз (лат. Apis melifera) у пайдахæссæг саск, адæймагæн дæтты мыд, мыдадз æмæ æндæр буаргъæдтæ.

Мыддарды куыстæн цы стыр нысаниуæг ис хъæууон хæдзарады, ууыл бирæ фыстæуы мыхуыры. Мыд бирæ низты ныхмæ кæй у, уый бæстон æмбæрстгонд у алы адæймагæн дæр. Уый сбæлвырд кодта нæ медицинæ дæр æмæ сиды алы мыдгæс, алы цæрæгмæ дæр, цæмæй стыр хъусдард аздахой ацы ахсджиаг хъуыддаг райтынг кæнынмæ. Æмæ нæ мыдгæстæ дæр фæстаг рæстæджы ноджы егъаудæр хъусдард аздæхтой мыддарды куыст райтынг кæнынмæ æмæ сæ иузæрдион куысты руаджы сæ чыргъæдтæй райсынц дзæвгар мыд.

Читать дальше…

Википеди Иронау

Хуссар Ирыстоны паддзахадон университет

Хуссар Ирыстоны паддзахадон университет у Хуссар Ирыстоны сæйраг университет. Университеты бæстыхай стыр зиан баййæфта 2008-æм азы августы хæсты рæстæг.

Ахуыргæнæндоны сырæзт æмæ фыццаг азтæ

Хуссар Ирыстоны уæлдæр ахуырад райрæзыны хъуыддаг райдыдта, ирон адæмы историйы фыццаг педагогон институт бакæнынæй.

ХХ-æм æнусы 20-æм азты, куыд уæды Советон Цæдисы алы рæтты, афтæ Хуссар Ирыстоны дæр райдыдтой ирон адæмы монон царды бындурон ивддзинæдтæ, уæды барæнтæм гæсгæ йæ куыд хуыдтой, афтæ, ома «культурон революци», принципиалон æгъдауæй ног формæ райста скъолаты ахуыры ног системæ, райтынг ис иумæйагахуырадон скъолаты арæзтад рæзгæ фæлтæрæн, культурон уагдæттæ, адæмæн кæсын-фыссын бацамоныны пункттæ.

Рæстæг барджынæй амыдта, фыццаг рады, специалисттæ бацæттæ кæнын, облæсты иумæйагахуырадон скъолатæн педагогон кадртæ, æмæ комкоммæ ирон æвзаг паддзахадон аппараты æмæ адæмон ахуырады системæйы ныббиноныг кæныны хъуыддаджы райдиан.

Бæрзондквалификациджын кадртæ бацæттæ кæныны хъуыддаджы æнæмæнгхъæугæ уыд облæсты адæмон хæдзарад райрæзын кæнын. Адæмон коммунистон рухсад (наркомпрос) тагъд кодта ацы проблемæ аскъуыддзаг кæныныл, куыд «ахуырадон æмæ адæмон-хæдзарадон пъланты иууыл ахсджиагдæр хæс», афтæ.

1931 азы 19-æм сентябры ауагъдæуыд Хуссар Ирыстоны адæмон ахуырады облæстон хайады сæрмагонд рабадт, цыран большевикты Æппæтцæдисон Коммунистон партийы 1931 азы 11-æм ноябры уынаффæмæ гæсгæ рахаста фæндон, цæмæй г. Сталиниры конд æрцæуа педагогон институт. Коллеги организацион-техникон куыстыты тыххæй равзæрста комитет Тыбылты Алыксандры сæргълæудæй. Комитеты скондмæ бацыдысты: Адæмон ахуырады облæстон хайадæй (Исакова А.), Централон Æххæстгæнæн Комитетæй (Битеты В.), партион Комитетæй (Гасситы И.) æмæ совпрофцæдистæй (Гæззаты Г.).

1932 азы 1-æм январы г. Сталиниры кадджын уавæры байгом ис педагогон институты фыццаг курс дыууæ хайадимæ: агробиологи æмæ физикон-математикон хайæдтæ. Студенттæ та уыдысты 20 адæймаджы. Курс уыдис æртæазон. Уæлрадон уавæртæ домдтой, цæмæй институтмæ истаиккой авд къласы ахуыр кæмæ уыд, ахæмты. 1931 азы фыццаг курсмæ бахастæуыд 31 курдиаты.

Кæй зæгъын æй хъæуы, уæлдæр скъола бакæнæн уыд раздæр дæр, фæлæ нæ Гуырдзыстоны меньшевикон хицауады 1917–1921 азты знагиуæгон хæст бахъыгдардта. Нæхи бынæттон кадртæ нæм кæй нæ фаг кодтой, уымæ гæсгæ хицауады æмбæлон оргæнты бахъуыдис нæ бæстæйы æндæр уæлдæр ахуыргæнæндæттæй специалистты æрхоныны сæр.

Фыццаг рæстæджыты педагогон институтæн нæ уыд йæхи агъуыст, уымæ гæсгæ фыццаг курсы ахуыртæ ауадзынæн хицæнгонд æрцыдысты аудиторитæн музыкалон скъола æмæ педагогон ахуыргæнæндоны агъуыстыты хатæнтæ.

Цасдæр рæстæджы агропединститут архайдта Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон театры агъуысты, стæй йæ раивтой Сталиниры педагогон ахуыргæнæндоны агъуыстмæ, уым сын рахицæн кодтой авд къласы. Институты администраци та уыд дыууæ чысыл хатæны. Институтæн нæма уыд нæдæр кабинеттæ, нæдæр лабораторитæ. Фыццаг рауагъд уыд 1935 азы.

1933–1934 ахуыры азы ма институты конд æрцыдысты æвзаг æмæ литературæйы факультет — ирон æмæ уырыссаг хайæдтæ.

1934–1935 ахуыры азы ногæй баконд факультеттæн уыдис сæхи кабинеттæ: физикæ æмæ математикæйы, ботаникон, зоологион, ирон æвзаг æмæ литературæйы, уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы, æфсæддон кабинет, уымæй уæлдай ифтонггонд æрцыдис химион лаборатори.

1936 ахуыры азы ам райдыдтой кусын æртæ факультеты: æрдззонæн (3 курсы), æвзаг æмæ литературæ (2 курсы), физикæ æмæ математикæ (2 курсы). Абитуриенттæ уæлдæр ахуырмæ бацæуыны тыххæй æнæмæнгхъæугæ зонындзинæдтæ истой æдзухон цæттæгæнæн курсыты, афтæ ма кусæгон факультеты курсыты дæр.

Æрдззонæн факультеты 3 курсы ахуыр кодта 43 студенты, æвзаг æмæ литературæйы факультеты 2 курсы — 32 студенты; рабфакы 4 курсы уыдис 26 хъусæджы, цæттæгæнæн курсыты та — 17 адæймаджы. Æдæппæт — 122 студенты.

Читать дальше…

Википеди Иронау

Зилгæ

Зилгæ у Цæгат Ирыстоны Рахизфарсы районы ирон хъæу.

Зилгæйы цæрынц пысылмон диныл хæст адæм. Хъæуы ис, 2007-æм азы 100 азы кæуыл сæххæст ис, ахæм мæзджыт.

1998
-æм азы 8 июны Зилгæйы цæрджытæ амынæттæй байстой дыууæ автобусы æд 37 пассажиры, Мæхъхъæлы Республикæйæ Налцыккмæ чи цыди. Зилгæйæгтæ домдтой, цæмæй мæхъхъæл суæгъд кæной ирон амынæтты — адæймæгтæ давыны хъуыддаг уæд стынг ис Мæхъхъæлы арæны цур, æрмæст иу мæйы дæргъы Мæхъхъæлмæ адавдæуыд 14 адæймаджы. Уыцы боны æмбисбонмæ зилгæйæгтæ сæ амынæттæ суæгъд кодтой, дыууæ сыхаг республикæйы хицауæдты минæвæртты фæрцы.

Ирыстоны хъæутæй Зилгæ у сæ хистæртæй иу. Æххæст ыл кæны 200 азы.

XIX æнусы райдиан Уæрæсейы паддзах Алыксандр Фыццæгæмы бардзырдмæ гæсгæ Арвыкомы фæндаг аразын куы райдыдтой, уæд сæ Тæгиатæ тынг хъыгдардтой, æмæ уæд хохаг хъæуты — кæм лæгдыхæй, кæм зæрдæлхæнæн лæвæртты руаджы — цæрджыты æрвитын райдыдтой быдырмæ.

Уыдонæй уыдысты зындгонд æлдæрттæ Дудараты Мырзабеджы фырттæ Мæхæмæт æмæ Ахмæт. Цæмæй Ларсæй быдырмæ рацыдаиккой, уый тыххæй Мæхæмæтæн радтой æфсады капитаны цин æмæ цалынмæ цæра, уæдмæ алы аз дæр пенси, Ахмæтæн та чысыл фæстæдæр — майоры цин.

Ларсаг Дударатæн æрцæрæны бынат бацамыдтой Теркæй Хуымæллæджы доны æхсæн Елизаветинсчы фидармæ хæстæг хуымзæххытæ, уыгæрдæнтæ æмæ фосхизæнтимæ. Ам æлдæрттæ æрцардысты фæрсаг лæгтæ æмæ кæвдæсæрдтæ — æппæт 42 хæдзары.

Читать дальше…

Википеди Иронау

Æртæ статьяйы

Кокаралы донмарæн у, Аралы денджызы цæгатаг хай чи фæиппæрд кодта, ахæм ног донмарæн. Уый арæзт æрцыд Хъазахстаны, раздæры сакъадах Кокаралы цур, 2005-æм азы. Донмарæны дæргъ у 13 километры, бæзн та — 150 метры онг

Кокаралы донмарæны фæрцы цады цæгатаг хай (афтæ хуынд Чысыл Арал) дзæбæх кæнын байдыдта, йæ доны æмвæз фæбæрзонддæр, доны у къаддæр цæхх, фæзынди дзы кæсаг дæр.

Читать дальше эту статью




Ирон мæсыг — дурамад цалдæруæладзыгон иргъæвон агъуыст. Йæ бындур у квадрат æнгæсæн. Фыццаг уæладзыг арæх у дурæйдзаг, цæмæй мæсыг фидардæр лæууа æмæ йæ бын скъахыны фадат нæ уа, уый тыххæй. Дыккаг уæладзыджы арæзт вæййы мæсыгмæ бахизæн. Мæсыджы сæр тъæпъæн, æмæ дурæй æмбонд (арæх дæндагимæ йæ алы тигъыл). Тъæпæн цар уыди пайда уымæй, æмæ ууыл лæугæйæ, алырдæм фæлгæсыны фадат лæвæрдта. Ирыстоны ис фенæн ацы классикон типæй уæлдай ма æндæртæ.

Фылдæр мæсгуытæн уыдис хъахъхъæнæн нысантæ. Амад-иу æрцыдсты, стратегион вазыгджын бынæттыл æмæ афтæ, цæмæй дзы æндæр дыууæ мæсыджы зына. Знаджы бабырст фенгæйæ, ахæм мæсыгæй лæвæрдтой сигнал артæй кæнæ фæздæгæй иннæ мæсгуытæм, кæцытæ йæ æрвыстой дарддæр.

Читать дальше эту статью




Арвысхъауæг у тынг бæрзонд хæдзар. Фыццаг арвысхъауджытæ уыдысты 10—12 уæладзыджы бæрзонд (Хоум Иншуренс Билдинг — The Home Insurance BuildingЧикагойы). Фæлæ фæстæдæр уыдон систы тынг бæрзонд — ныртæккæ 150 метрæй ныллæгдæр чи сты, уыцы хæдзæртты арвысхъауджытæ нæ хонынц.</p>

Цалдæр арвысхъауæджы лæууынц Уæрæсейы сæйраг сахары дæр, уыдонæй иу — Европæйы бæрзонддæр (268 метры, 61 уæладзыджы).


Мегаполисты зæххы аргъ у егъау, уый тыххæй арвысхъауджыты арæзтад у æфтиагджын.

Читать дальше эту статью